Σάββατο, 31 Μαΐου 2008

ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ "ΟΣΟ ΜΠΟΡΕΙΣ" ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Η ποίηση του Καβάφη, κατά πολύ διαφορετική απ’ ό,τι ήταν ως τότε γνωστό και καθιερωμένο, χρησιμοποιεί καινούριους εκφραστικούς τρόπους. Στο ποίημα «όσο μπορείς», εύκολα διακρίνονται τα ποιητικά χαρακτηριστικά του Αλεξανδρινού ποιητή, που έμελλε ν’ ανοίξει καινούριους δρόμους καλλιτεχνικής έκφρασης.
Κυριαρχούν η σοβαρότητα και η βαρυθυμία που όμως δεν οδηγούν στην καταστροφή και στην απιστία. Είναι εμφανές το αίσθημα της αξιοπρέπειας, της υπερηφάνειας. Βέβαια, ο ποιητής παραδέχεται πως είναι πολύ δύσκολο να κάνει κάποιος τη ζωή του «όπως τη θέλει». Τουλάχιστον όμως, πρέπει να έχει την εσωτερική δύναμη να αποφεύγει καταστάσεις που τον υποβιβάζουν, που τον εκτρέπουν από τον σκοπό του, που τον «εξευτελίζουν», όπως πολύ εύστοχα επισημαίνει χρησιμοποιώντας αυτό το τόσο εύηχο ρήμα.
Εξευτελισμός κατ’ αυτόν είναι προφανώς οι ανάρμοστες συναναστροφές, οι άσκοπες συζητήσεις, τα κακόβουλα σχόλια, στα οποία με τόση θέρμη επιδίδονται οι άνθρωποι, ανεξαρτήτου καταγωγής, ηλικίας, διανοητικού επιπέδου και οικονομικής στάθμης. Σαν να έχει απέναντί του τον αναγνώστη του, -άλλο ένα χαρακτηριστικό της καβαφικής ποίησης-, τον συμβουλεύει, ως φίλος, να μην εκπέφτει σε μειωτικές πράξεις, να μην ενδίδει σε ανούσιες συναναστροφές, που μόνο η ανοησία τις χαρακτηρίζει, για να μην διαπιστώσει σε κάποια στιγμή αυτογνωσίας, πως δεν είναι πια ο ίδιος, αλλά κάποιο ευτελές ομοίωμά του.
Αλήθεια, τόσο μεστό νόημα δοσμένο μέσα από δύο τετράστιχες στροφές! Συμβουλές δοσμένες όχι από έναν υπεράνθρωπο, από έναν εξ αποστάσεως τέλειο δικαστή, αλλά από έναν ομοιοπαθούντα συνοδοιπόρο. Αυτό είναι το μεγαλείο του Καβάφη: ακόμη και μέσα από τα διδακτικά του ποιήματα δεν εμφανίζεται ως ο έμπειρος που θα νουθετήσει με τις «σοφές» συμβουλές του τον αναγνώστη του. Αντίθετα, είναι ο άνθρωπος που δίνει την εντύπωση πως «έπαθε», πως πολλές φορές προσπάθησε να ξεφύγει, αλλά υπέκυψε. Είναι ένας φίλος που θα μας πει τη συμβουλή του, αλλά δεν θα μας δώσει, ως διά μαγείας, τη λύση στα προβλήματά μας.
Αν και με μία πρώτη ανάγνωση θα μπορούσε να υποστηριχθεί πως το ποίημα διακατέχεται από πεσιμιστική διάθεση, μία βαθύτερη προσέγγιση δείχνει ακριβώς το αντίθετο. Υπάρχει ελπίδα να επιτευχθεί κάτι τόσο απλό, αλλά συνάμα τόσο δύσκολο: ο άνθρωπος να παραμείνει άνθρωπος.
Οι ενέργειες για να γίνει κάτι τέτοιο εναπόκεινται στην κρίση του καθενός. Κανένα μαγικό χέρι δεν θα αποτρέψει την καταστροφή, τον εξευτελισμό. Ο καθένας είναι υπεύθυνος για τις ενέργειές του, δεν υπάρχουν τυχεροί και άτυχοι, αθώοι και πονηροί. Η καλοσύνη, μία σωστή συμβουλή από κάποιον που ξέρει ν’ αγαπά, η εσωτερική δύναμη, μπορούν να διώξουν τον εξευτελισμό. Ποιος όμως είναι σε θέση να το καταφέρει χωρίς κόστος; Ποιος είναι αυτός που θα κατανοήσει ότι τα λάθη του είναι προϊόν των δικών του ενεργειών, θα τα αναγνωρίσει και δεν θα τα επαναλάβει; Ποιος είναι αυτός που θα αποφύγει τον «εξευτελισμό»;
Το νόημα του ποιήματος είναι διαχρονικότατο, άλλωστε το ποίημα είναι δυνατόν να γραφόταν ακόμη και σήμερα. Ο αναγνώστης εύκολα ξεχνά την ιδιόμορφη γλώσσα του Καβάφη, που είναι όμως τόσο γοητευτική… Οι ηθελημένες εκτροπές προς την καθαρεύουσα ξεχνιούνται τόσο εύκολα, όταν ξεπηδά τόσο ζωντανή η δημοτική. Δεν είναι διαφορετικός ο εξευτελισμός του ανθρώπου της εποχής του Καβάφη, απ’ αυτόν που βιώνουμε στα δικά μας χρόνια.
Ακόμη και σήμερα, που τα πάντα είναι στην υποταγή μας, πόσο έκδηλος είναι ο εξευτελισμός της ανθρώπινης προσωπικότητας στον βωμό του «θέλω» και του «εγώ». Ο «εξευτελισμός» μας περιμένει παντού, στην προσωπική, στην επαγγελματική μας ζωή, στις καθημερινές μας συναναστροφές. Είναι τόσο απλό να είμαστε ώριμοι, να δημιουργούμε χωρίς να παρασιτούμε, να σταθμίζουμε τις συνέπειες των ενεργειών μας, να είμαστε έτοιμοι να τις υποστούμε, χωρίς να μισούμε και να κατηγορούμε τους άλλους που τα κατάφεραν, χωρίς να κάνουμε τη ζωή μας μία «ξένη φορτική». Κι όμως είναι τόσο δύσκολο να το συνειδητοποιήσουμε. Αναλωνόμαστε σε λόγια, θεωρούμε κακούς τους ανθρώπους που μας πλήγωσαν (λες και δεν τους δώσαμε το δικαίωμα), αποζητούμε πάντα ένα στήριγμα στις κακές μας στιγμές (λες και είμαστε παιδάκια), ζηλεύουμε και αντιπαθούμε αυτούς που είχαν τη σύνεση να σκεφτούν, ν’ αγωνιστούν για να πετύχουν το σκοπό τους (λες και δεν άξιζαν την επιτυχία).
Σε κάθε εποχή, ο εξευτελισμός έχει να κάνει με τον ηθικό κι όχι τον υλικό τομέα. Δεν είναι εξευτελισμένοι όσοι ζουν χωρίς ανέσεις, όσοι στερήθηκαν μορφώσεως, όσοι δεν δοκίμασαν τη ζωή των σαλονιών. Ίσα – ίσα που είναι πιο εύκολο να συναντήσει κανείς την αξιοπρέπεια σε τέτοιες βιοτικές συνθήκες, παρά σε περιβάλλον πλούτου και κοινωνικής καταξίωσης, που πολλές φορές αποτελεί την «φωλιά» του εξευτελισμού. Εξευτελισμός για τον άνθρωπο είναι η ακατάπαυτη ενασχόλησή του με ανούσιες καταστάσεις, η συμμετοχή του σε συζητήσεις άνευ λόγου, η προσπάθειά του να καυχηθεί για να δείξει πως ξεχωρίζει, ενώ στην πραγματικότητα προσπαθεί να σκεπάσει την εσωτερική του αδυναμία, η ανικανότητά του ν’ αναγνωρίσει το καλύτερο και να προσπαθήσει να το μιμηθεί, η άρνησή του να παραδεχτεί πως απέτυχε, πως φέρθηκε ανώριμα και πως πρέπει να μην ξανακάνει τα ίδια λάθη, όταν πιστεύει πως για όλα ευθύνονται οι άλλοι και ποτέ αυτός. Όταν ξεχνά την αποστολή του: αγάπη για τον συνάνθρωπο και αγώνας για προσωπική βελτίωση σε όλους τους τομείς.

Παρασκευή, 30 Μαΐου 2008

Τετάρτη, 28 Μαΐου 2008

ΠΕΙΤΕ ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ!

Κ.Π.ΚΑΒΑΦΗΣ "ΟΣΟ ΜΠΟΡΕΙΣ"

"Ὅσο μπορεῖς"

Κι ἂν δὲν μπορεῖς νὰ κάμεις τὴν ζωή σου ὅπως τὴν θέλεις,
τοῦτο προσπάθησε τουλάχιστον
ὅσο μπορεῖς: μὴν τὴν ἐξευτελίζεις
μὲς στὴν πολλὴ συνάφεια τοῦ κόσμου,
μὲς στὲς πολλὲς κινήσεις κι ὁμιλίες.
Μὴν τὴν ἐξευτελίζεις πηαίνοντάς την,
γυρίζοντας συχνὰ κ' ἐκθέτοντάς την
στῶν σχέσεων καὶ τῶν συναναστροφῶν
τὴν καθημερινὴν ἀνοησία,
ὡς ποὺ νὰ γίνει σὰ μία ξένη φορτική.
[1913]

ΕΛΛΑΔΑ: ΜΙΑ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΧΩΡΑ

Ασύγκριτη Ελλαδίτσα!
Καλές διακοπές!

ΓΙΑΤΙ ΜΑΣ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΘΕΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ;

Γιατί πολύ απλά... η ζωή είναι μικρή!
Ας είναι τουλάχιστον θετική!!!